فصل نوزدهم on کتاب Python Crash Course

فراهم آوردن امکان ورود داده برای کاربران

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در قلب هر برنامه‌ی کاربردی تحت وب این قابلیّت وجود دارد که هر کاربری از هر جای دنیا بتواند یک حساب کاربری در برنامه‌ی شما ثبت کند و کار با آن را شروع کند. در این فصل فرم‌هایی می‌سازید تا کاربران بتوانند موضوعات و مطالب مورد نظر خود را اضافه و مطالب موجود را ویرایش کنند. علاوه بر این درباره‌ی نحوه‌ی محافظت جانگو دربرابر حمله‌های متداول به صفحه‌های مبتنی بر فرم خواهید آموخت تا نیازی نباشد برای فکر کردن به امن‌سازی برنامه‌های خود وقت زیادی صرف کنید.

افزودن موضوع‌های جدید

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

بیایید کار را برای فراهم آوردن امکان افزودن یک موضوع جدید شروع کنیم. افزودن صفحه‌های مبتنی بر فرم از بسیاری جهات شبیه به صفحه‌هایی کار می‌کنند که پیش از این ساخته‌ایم: یک URL تعیین می‌کنیم، یک تابع نما و یک قالب می‌نویسیم. تنها تفاوت اساسی اضافه کردن ماژول جدید forms.py است که فرم‌ها را در بر می‌گیرد.

مدل فرم موضوع

هر صفحه‌ای به کاربران اجازه‌ی وارد کردن و ثبت اطّل¹⁶⁸ اعات را می‌دهد فرم نامیده می‌شود حتّی اگر شبیه به آن نباشد. زمانی که کاربران اطّلاعاتی را وارد می‌کنند باید درستی نوع داده‌های آن‌ها را اعتبارسنجی کنیم تا مطمئن شویم که داده‌ها، مانند کدی که در کار سرور ما وقفه ایجاد می‌کنند، مخرّب نیستند. سپس باید اطّلاعات معتبر را پردازش کرده و در جای مناسبی در پایگاه داده ذخیره کنیم. جانگو انجام بیشتر این کارها را خودکار می‌کند.

افزودن مطالب جدید

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

همانگونه که کاربران می‌توانند موضوع جدیدی اضافه کنند، باید امکان افزودن مطالب جدید هم وجود داشته باشد. باز هم یک URL تعریف می‌کنیم، یک تابع نما و قالب می‌نویسیم و پیوندی به صفحه ایجاد می‌کنیم. امّا اوّل اجازه دهید کلاسی به forms.py اضافه کنیم.

فرم مدل موضوع

ما باید فرمی در ارتباط با مدل Entry بسازیم امّا این بار نسبت به TopicForm کمی بیشتر آن را شخصی می‌کنیم:

from django import forms

from .models import Topic, Entry

class TopicForm(forms.ModelForm):
    --snip--

class EntryForm(forms.ModelForm):
    class Meta:
        model = Entry
        fields = ['text']
        labels = {'text': 'Entry:'}
        widgets = {'text': forms.Textarea(attrs={'cols': 80})}

عبارت import را به‌روز می‌کنیم تا Entry را هم مانند Topic وارد کنیم. کلاس جدیدی به نام EntryForm می‌سازیم که از forms.ModelForm ارث می‌برد. کلاس EntryForm کلاسی داخلی به نام Meta دارد که مدلی را که بر آن بنا شده و فیلدهایی را که باید در فرم بیاورد فهرست می‌کند. دوباره به فیلد text یک برچسب خالی می‌دهیم (۱).

ویرایش مطلب‌ها

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

اکنون صفحه‌ای می‌سازیم تا کاربران بتوانند از طریق آن موضوعات خود را ویرایش کنند.

آدرس edit_entry

URL صفحه باید شماره‌ی مطلب مورد ویرایش را انتقال دهد. این learning_logs/urls.py است:

--snip--

urlpatterns = [
    --snip--
    # Page for editing an entry.
    path('edit_entry/<int:entry_id>/', views.edit_entry, name='edit_entry'),
]

شماره‌ی انتقال‌یافته از طریق URL (برای مثال http://localhost:8000/edit_entry/1/) در پارامتر entry_id ذخیره می‌شود. این الگوی URL درخواست‌های منطبق با خود را به تابع نمای edit_entry() می‌فرستد.

خودآزمایی

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

۱۹-۱- بلاگ: پروژه‌ی جانگوی جدیدی به نام Blog راه بیندازید. برنامه‌ای به نام blogs در پروژه ایجاد کند و مدلی به نام BlogPost بسازید. مدل باید فیلدهایی مانند title، text و date_added داشته باشد. ابرکاربری برای پروژه بسازید و از طریق سایت مدیر چند نوشته‌ی کوتاه اضافه کنید. صفحه‌ی خانه‌ای بسازید که تمام نوشته‌ها را به ترتیب زمانی نشان می‌دهد.

یک فرم برای نوشتن مطالب جدید و یکی دیگر برای ویرایش نوشته‌های موجود بسازید. فرم‌های خود را پر کنید تا مطمئن شوید که کار می‌کنند.

برپاکردن حساب‌های کاربری

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در این بخش یک سیستم ثبت نام و احراز هویّت برای کاربران به راه می‌ندازیم تا افراد بتوانند حسابی ایجاد کنند و به سیستم وارد یا از آن خارج شوند. برنامه‌ی جدیدی می‌سازیم تا تمام قابلیّت‌های مربوط به کار کردن با کاربران را در بر بگیرد. ما تا جای ممکن از سیستم احراز هویّت پیش‌فرض جانگو برای انجام کارها استفاده می‌کنیم. همچنین مدل Topic را کمی تغییر می‌دهیم تا هر موضوع بتواند مختصّ کاربری خاص باشد.

صفحه‌ی ورود

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ما ابتدا صفحه‌ی ورود را پیاده‌سازی می‌کنیم. چون از نمای پیش‌فرض login که جانگو فراهم کرده استفاده می‌کنیم، الگوی URL این برنامه کمی متفاوت به نظر می‌آید. یک فایل urls.py جدید در پوشه‌ی learning_log/users/ بسازید و این‌ها را به آن اضافه کنید:

"""Defines URL patterns for users"""

from django.urls import path, include

app_name = 'users'

urlpatterns = [
    # Include default auth urls.
    path('', include('django.contrib.auth.urls')),
]

تابع path و سپس تابع include را وارد می‌کنیم تا برخی از URLهای پیش‌فرض احراز هویّت تعریف‌شده در جانگو را اضافه کنیم. این URLهای پیش‌فرض شامل چند الگوی اسم‌دار URL مانند 'login' و 'logout'اند. مقدار متغیّر app_name را 'users' می‌گذاریم تا جانگو بتواند بین این URLها و URLهای دیگر برنامه تفاوت قایل شود (۱). حتّی این URLهای پیش‌فرض جانگو هم اگر در فایل urls.py مربوط به برنامه‌ی users آورده شوند، از طریق فضای نام users در دسترس خواهند بود.

پیوند دادن به صفحه‌ی ورود

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

حال پیوند ورود به base.html اضافه می‌کنیم تا در هر صفحه نمایش داده شود. چون نمی‌خواهیم وقتی کاربر وارد سیستم شده بود این پیوند را ببیند، آن را داخل یک تگ {% if %} می‌گذاریم:

<p>
  <a href="{% url 'learning_logs:index' %}">Learning Log</a> -
  <a href="{% url 'learning_logs:topics' %}">Topics</a> -
  {% if user.is_authenticated %}
    Hello, {{ user.username }}.
  {% else %}
    <a href="{% url 'users:login' %}">Log in</a>
  {% endif %}
</p>

{% block content %}{% endblock content %}

در سیستم احراز هویّت جانگو در هر قالب یک متغیّر user وجود دارد که همیشه مشخّصه‌ی is_authenticated آن مقدار دارد: اگر کاربر وارد شده باشد True وگرنه False است. این مشخّصه به شما کمک می‌کند که به کاربران احرازِ هویّت‌شده یک پیام و به دیگر کاربران پیام دیگری نشان دهید.

خروج

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

باید راهی برای خروج از سایت در اختیار کاربران بگذاریم. پیوندی در base.html قرار دهیم که کاربران را از سیستم خارج می‌کند؛ زمانی که کاربران روی آن کلیک می‌کنند به صفحه‌ای خواهند رفت که تایید می‌کند آن‌ها از سیستم خارج شده‌اند.

افزودن یک پیوند خروج به base.html

پیوند خروج را به base.html اضافه می‌کنیم تا در هر صفحه وجود داشته باشد. آن را داخل {% if user.is_authenticated %} قرار می‌دهیم تا تنها کاربرانی که قبلاً وارد شده‌اند بتوانند آن را ببینند:

صفحه‌ی ثبت نام

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در ادامه صفحه‌ای می‌سازیم تا کاربران بتوانند از طریق آن ثبت نام کنند. از UserCreationForm پیش‌فرض جانگو استفاده می‌کنیم امّا تابع نما و قالب خود را می‌نویسیم.

URL ثبت نام

کد زیر الگوی URL صفحه‌ی ثبت نام را فراهم می‌آورد که دوباره در users/urls.py قرار می‌گیرد:

"""Defines URL patterns for users"""

from django.urls import path, include

from . import views

app_name = 'users'

urlpatterns = [
    # Include default auth urls.
    path('', include('django.contrib.auth.urls')),
    # Registration page.
    path('register/', views.register, name='register'),
]

ماژول views را از users وارد می‌کنیم. آن را برای نوشتن نمای صفحه‌ی ثبت نام نیاز داریم. الگوی صفحه‌ی ثبت نام URLای مانند http://localhost:8000/users/register/ را می‌پذیرد و درخواست‌ها را به تابع register() که الان خواهیم نوشت، می‌فرستیم.

خودآزمایی

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

۱۹-۲: حساب‌های کاربری بلاگ: یک سیستم احراز هویّت و ثبت نام برای کاربران پروژه‌ی Blog که در تمرین ۱۹-۱ شروع کرده‌اید، بسازید. مطمئن شوید که کاربرانِ واردشده نام کاربری خود را در جایی از صفحه می‌بینند و کاربران ثبت نام نشده پیوندی به صفحه‌ی ثبت نام می‌بینند.

فراهم آوردن امکان در اختیار گرفتن داده‌ها برای کاربران

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

کاربران باید بتوانند داده‌هایی را وارد کنند که منحصر به خودشان باشد، بنابراین سیستمی ایجاد می‌کنیم که تعیین کند کدام داده به کدام کاربر تعلّق دارد. پس از آن دسترسی به برخی صفحات را محدود می‌کنیم تا کاربران تنها بتوانند با داده‌های خود کار کنند.

مدل Topic را تغییر می‌دهیم تا هر موضوع به یک کاربر خاص تعلّق داشته باشد. چنین کاری مطالب را هم مدیریّت خواهد کرد زیرا هر مطلب به یک موضوع خاص مرتبط است. کار را به محدود کردن دسترسی به صفحات خاص آغاز می‌کنیم.

ایجاد ارتباط بین داده‌ها و کاربران

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در ادامه باید بین داده‌ها و کاربری که آن را ثبت کرده ارتباط برقرار کنیم. کافی است تنها داده‌ها در بالاترین سطح سلسله‌مراتب را به یک کاربر متّصل کنیم و داده‌های دیگر در سطح‌های پایین‌تر به دنبال آن خواهند آمد. برای مثال در Learning Log موضوع‌ها بالاترین سطح اطّلاعات در برنامه‌اند و تمام مطلب‌ها به یک موضوع وابسته‌اند. مادامی‌که هر موضوع به یک کاربر خاص تعلّق داشته باشد می‌توانیم مالکیّت هر مطلب را در پایگاه داده ردگیری کنیم.

انتقال پایگاه داده

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

اکنون که می‌خواهیم پایگاه داده را منتقل کنیم، جانگو آن را تغییر می‌دهد تا بتواند بین هر موضوع و یک کاربر ارتباطی برقرار کند. برای انجام انتقال جانگو باید بداند موضوعاتی را که قبلاً ایجاد شده‌اند به کدام کاربر ربط دهد. ساده‌ترین رویکرد این است که برای شروع تمام موضوع‌های موجود را به یک کاربر نسبت دهیم—مثلاً ابرکاربر. امّا ابتدا باید شماره‌ی آن کاربر را بدانیم.

بیایید به شماره‌ی تمام کاربرانی که تا الان ساخته‌ایم نگاهی بیندازیم. یک نشست پوسته‌ی جانگو اجرا کنید و دستورهای زیر را وارد کنید:

محدود کردن موضوعات به کاربران مربوطه

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

هم‌اکنون اگر وارد سایت شده باشید قادر خواهید بود که صرف نظر از این که چه کسی هستید، تمام موضوع‌ها را ببینید. این وضعیّت را به گونه‌ای تغییر می‌دهیم که کاربران تنها موضوعاتی را ببینند که به آن‌ها تعلّق دارد.

تغییر زیر را در تابع topics() در views.py اعمال کنید:

--snip--

@login_required
def topics(request):
    """Show all topics."""
    topics = Topic.objects.filter(owner=request.user).order_by('date_added')
    context = {'topics': topics}
    return render(request, 'learning_logs/topics.html', context)

--snip--

زمانی که کاربری وارد می‌شود، شیء درخواست مشخّصه‌ای به نام request.user دارد که اطّلاعات آن کاربر را ذخیره می‌کند. پرس‌وجوی topics = Topic.objects.filter(owner=request.user).order_by('date_added') به جانگو می‌گوید که تنها شیءهای Topicای را از پایگاه داده استخراج کن که مشخّصه‌ی owner آن با کاربر فعلی مطابقت داشته باشد. چون نحوه‌ی نمایش موضوع‌ها را تغییر نداده‌ایم نیازی نیست که قالب صفحه‌ی موضوعات را دست بزنیم.

محافظت از موضوع‌های یک کاربر

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

ما هنوز دسترسی به صفحه‌های موضوعات را محدود نکرده‌ایم در نتیجه هر کاربری که ثبت نام کرده باشد می‌تواند تعدادی آدرس به شکل http://localhost:8000/topics/1/ را امتحان کند تا بالاخره به یکی از صفحه‌ها با شماره‌ی موجود دست یابد.

این را خودتان امتحان کنید. در حالی‌که با حساب کاربری کسی که مالک تمام موضوع‌هاست وارد شده‌اید، آدرس یکی از موضوع‌ها را کپی کنید یا شماره‌ی آن را یادداشت کنید. سپس از سیستم خارج شوید و با کاربری دیگری وارد شوید. آدرس آن موضوع را وارد کنید. باید قادر باشید که مطالب آن را بخواهید هرچند که آن‌ها به کاربری دیگری تعلّق دارند.

نسبت دادن موضوع‌های جدید به کاربر فعلی

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در حال حاضر صفحه‌ی مربوط به اضافه کردن موضوع‌های جدید خراب است زیرا موضوع‌های جدید را به هیچ کاربر خاصّی نسبت نمی‌دهد. اگر تلاش کنید که موضوع جدیدی ایجاد کنید با پیام خطای IntegrityError به همراه NOT NULL constraint failed: learning_logs_topic.owner_id برمی‌خورید. جانگو می‌گوید که شما نمی‌توانید بدون تعیین کردن مقداری برای فیلد owner موضوع جدیدی بسازید.

راه حل این مشکل بسیار سرراست است زیرا از طریق شیء request به کاربر فعلی دسترسی داریم. کد زیر را اضافه کنید که هر موضوع جدید را به کاربر فعلی نسبت می‌دهد:

خودآزمایی

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

۱۹-۳- بازآرایی: در views.py دو جا وجود دارد که می‌خواهیم مطمئن شویم کاربری مالک یک موضوع با کاربری فعلی تطابق دارد یا نه. کد این بررسی را در تابعی به نام check_topic_owner() قرار دهید و آن را در جای مناسب صدا کنید.

۱۹-۴- محافظت از new_entry: در حال حاضر یک کاربر می‌تواند با وارد کردن یک URL با شماره‌ی موضوع متعلّق به کاربر دیگری، یک موضوع جدید به دفترچه‌ی آموخته‌های او اضافه کند. با بررسی مرتبط بودن کاربر فعلی با موضوع مطلب پیش از ذخیره‌ی مطلب جدید، از این دستکاری جلوگیری کنید.

خلاصه

Mon, 01 Jan 0001 00:00:00 +0000

در این فصل به‌کارگیری فرم‌ها را یاد گرفتید تا به کاربران امکان دهید موضوع‌ها و مطلب‌های جدید را اضافه و قبلی‌ها را ویرایش کنند. پس از آن یاد گرفتید که چگونه حساب‌های کاربری را پیاده کنید. به کاربران فعلی اجازه‌ی ورود و خروج دادید و از UserCreationForm پیش‌فرض جانگو برای ایجاد امکان ساختن حساب‌های کاربری جدید استفاده کردید.

پس از ساختن یک سیستم ثبت نام و احراز هویّت کاربری ساده، به کمک شکل‌دهنده‌ی @login_required دسترسی کاربران واردشده را به صفحه‌های خاصّی محدود کردید. پس از آن به کمک یک رابطه‌ی کلید خارجی داده‌ها را به کاربران مشخّصی نسبت دادید. یاد گرفتید که وقتی به جابه‌جایی پایگاه داده با تعیین برخی داده‌های پیش‌فرض نیاز است چگونه باید این کار را بکنید.